ข้อควรระวังในการพักแรมกับคนท้องถิ่นในประเทศญี่ปุ่น

ข้อควรระวังในการพักแรมกับคนท้องถิ่นในประเทศญี่ปุ่น

Couchsurfing in Japan, what to consider

การพักแรมกับคนท้องถิ่น (Couchsurfing) สำหรับผู้ที่ไม่รู้จักบริการนี้อาจแปลกใจเมื่อได้ทราบว่าบริการดังกล่าวใช้ง่ายและสะดวกต่อผู้ใช้เพียงไร โดยพื้นฐานแล้วบริการนี้เป็นแพลตฟอร์มออนไลน์ที่เชื่อมต่อนักเดินทางที่ต้องการพักแรมในสถานที่บางแห่งร่วมกับคนท้องถิ่นที่ยินดีให้เข้าพักด้วยโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย การพักแรมกับคนท้องถิ่นถือเป็นทางเลือกที่ดีที่สุดในการเรียนรู้รูปแบบการใช้ชีวิตของคนญี่ปุ่นจริงๆ ในแดนอาทิตย์อุทัยแห่งนี้

เจ้าของบ้านทุกคนต่างมีข้อกำหนดและแนวทางแตกต่างกันไป ซึ่งจะต้องศึกษาให้เข้าใจล่วงหน้า มิฉะนั้นจะไม่เพียงแต่ทำให้ตัวผู้เข้าพักเองเสียเวลาเท่านั้น แต่ยังทำให้เจ้าของบ้านเสียเวลาด้วยเช่นกัน โดยจะมีการบริหารจัดการนโยบายการไม่คิดค่าใช้จ่ายตามที่กล่าวถึงข้างต้นอย่างค่อนข้างเคร่งครัด เนื่องจากในอดีตมีการสั่งห้ามไม่ให้ใช้ระบบดังกล่าว อย่างไรก็ตามหากเพิกเฉยต่อข้อกำหนดเรื่องเพศ จำนวนผู้เข้าพัก ตำแหน่งที่ตั้ง สัตว์เลี้ยง พื้นที่พักแรม และอื่นๆ แล้ว การพักแรมกับคนท้องถิ่นอาจกลายเป็นประสบการณ์ที่เลวร้ายได้ การเตรียมตัวจึงเป็นกุญแจสำคัญ ซึ่งหากโชคดีได้รับการตอบรับจากเจ้าของบ้านชาวท้องถิ่นในประเทศญี่ปุ่นแล้ว ก็ควรเรียนรู้ธรรมเนียมบางอย่างที่ควรระวังเมื่อไปเยี่ยมบ้านคนญี่ปุ่นเอาไว้ เพื่อการเป็นผู้มาเยือนที่ดีและทำให้ทั้งฝ่ายผู้เข้าพักและเจ้าของบ้านมีช่วงเวลาที่ดีร่วมกัน
การมอบของขวัญเล็กๆ น้อยๆ จากประเทศของผู้เข้าพักให้กับเจ้าของบ้านเมื่อเดินทางไปถึงเป็นธรรมเนียมอย่างหนึ่งในประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเรียกว่า Omiyage ของขวัญดังกล่าวอาจเป็นอะไรก็ได้ตั้งแต่อาหาร งานหัตถกรรม หรือสุรา แต่หากต้องการสร้างความประทับใจให้กับเจ้าของบ้านและหากผู้เข้าพักยังไม่ได้เดินทางไปยังจุดหมาย ก็อาจสอบถามเจ้าของบ้านได้ว่ามีงานอดิเรกอะไรเป็นพิเศษหรือไม่ ตัวอย่างเช่น หากเจ้าของบ้านชอบฟังเพลงหรือดูภาพยนตร์แนวใดเป็นพิเศษ ก็อาจช่วยให้เลือกของขวัญได้เฉพาะเจาะจงและแสดงถึงความเอาใจใส่ได้มากขึ้น
การที่ชาวญี่ปุ่นจับมือทักทายชาวต่างชาติที่ได้พบกันนั้นไม่ถือเป็นเรื่องแปลก โดยเจ้าของบ้านบางคนอาจมอบนามบัตรส่วนตัวหรือนามบัตรทางธุรกิจของตนให้ผู้เข้าพักด้วย ในกรณีดังกล่าว การดูบัตรทั้งสองด้านและชื่นชมความสวยงามของบัตรถือเป็นเรื่องสุภาพ (แม้จะไม่เข้าใจสิ่งที่เขียนไว้บนบัตรก็ตาม) ทั้งนี้ควรหลีกเลี่ยงการเก็บบัตรใส่กระเป๋าทันที โดยเฉพาะกระเป๋ากางเกงด้านหลัง เนื่องจากถือเป็นเรื่องเสียมารยาท

วัฒนธรรมการทำงานเป็นสิ่งที่มีความแข็งแกร่งมากในประเทศญี่ปุ่น ซึ่งมีโอกาสสูงมากที่อาจได้พบเจ้าของบ้านที่มุมถนนหรือสถานีรถไฟในช่วงเวลาประมาณ 22:00 หรือ 23:00 น. ในวันธรรมดา หรืออาจยืดหยุ่นกว่านี้เล็กน้อยในวันหยุดสุดสัปดาห์ เมื่อไปถึงบ้านของเจ้าของบ้าน สิ่งแรกที่สังเกตได้คือการเก็บรองเท้าไว้ในพื้นที่พิเศษขนาดเล็กถัดจากประตูทางเข้าที่เรียกว่า Genkan เนื่องจากรองเท้าต้องสัมผัสกับทางเดินที่สกปรกมาตลอดทั้งวัน การรักษาความสะอาดภายในบ้านจึงถือเป็นธรรมเนียมปฏิบัติเพื่อสุขอนามัย และควรหันปลายรองเท้าออกด้านนอกเพื่อที่จะได้ไม่ต้องเสียเวลาจัดรองเท้าใหม่เมื่อจะออกไปข้างนอก ทั้งนี้ขอแนะนำให้ไปถึงก่อนเวลาเล็กน้อยเมื่อนัดพบผู้อื่น เนื่องจากสิ่งนี้ถือเป็นสิ่งสำคัญในวัฒนธรรมญี่ปุ่นด้วยเช่นกัน

อพาร์ตเมนต์ของเจ้าของบ้านที่เข้าพักด้วยอาจมีขนาดเล็ก ขึ้นอยู่กับเมืองที่ไปเยือน โดยเฉพาะหากเป็นเมืองใหญ่และต้องการพักในบริเวณใกล้ใจกลางเมือง เนื่องจากที่ดินต่อตารางเมตรในประเทศญี่ปุ่นมีราคาแพงมาก อพาร์ตเมนต์ขนาด 35 ตารางเมตรหรือมากกว่านี้จึงเป็นสิ่งที่หาได้ยากมาก และบางครั้งอาจหมายถึงการต้องใช้ห้องร่วมกับผู้อื่นหรือไม่มีห้องนอนแยกเป็นสัดส่วน หรืออาจไม่มีเตียงแบบตะวันตก แต่ต้องนอนบนฟูกพับหรือที่เรียกว่า Futon การสอบถามเกี่ยวกับสิ่งเหล่านี้ไว้ล่วงหน้าถือเป็นสิ่งสำคัญในการวางแผนเรื่องที่พัก

ในการสนทนาเบาๆ ขณะหรือหลังมื้ออาหาร อาจพูดคุยได้หลากหลายหัวข้อ หรือฝ่ายเจ้าของบ้านอาจต้องการให้ผู้มาเยือนเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับตัวเองเพื่อการทำความรู้จักให้มากขึ้น ทั้งนี้พึงระวังคำถามที่มีต่อเจ้าของบ้านหรือการสนทนาในบางประเด็น เช่น การเมือง ซึ่งอาจเป็นหัวข้อที่พูดคุยกันเป็นปกติในประเทศของผู้มาเยือน แต่สำหรับตัวผู้เขียนนั้นไม่เคยสนทนาในเรื่องดังกล่าวกับชาวญี่ปุ่นเลย และอย่าแปลกใจหากฝ่ายเข้าของบ้านถามถึงกรุ๊ปเลือด (A+, 00 เป็นต้น) พวกเขาไม่ได้เป็นแวมไพร์หรอก! ชาวญี่ปุ่นเชื่อว่ากรุ๊ปเลือดสามารถบอกนิสัยคนได้ เช่นเดียวกับความเชื่อเรื่องโหราศาสตร์ในบางประเทศ
ในการพักแรมกับคนท้องถิ่น ผู้เขียนได้พบว่าบ้านเกือบทุกแห่งมีธรรมเนียมที่ต้องอาบน้ำทันทีหลังจากรับประทานอาหารค่ำ ทั้งนี้ควรสอบถามเจ้าของบ้านเกี่ยวกับเรื่องนี้ก่อน เมื่อเข้าไปในห้องน้ำ จะพบว่าผนังทั้งห้องคลุมด้วยพลาสติกกันน้ำที่ออกแบบมาเป็นพิเศษ และตัวห้องน้ำเองจะแบ่งออกเป็นสองส่วน ได้แก่ส่วนของฝักบัวอาบน้ำ ซึ่งจะอยู่ต่ำกว่าอีกส่วนหนึ่งหรือส่วนของอ่างอาบน้ำ สำหรับการอาบน้ำแบบญี่ปุ่นนั้น ในขั้นแรกให้อาบน้ำชำระร่างกายที่บริเวณฝักบัวให้สะอาดเรียบร้อยเสียก่อน แล้วจึงลงไปผ่อนคลายในอ่างอาบน้ำ

กล่าวได้ว่ากิจวัตรยามเข้าในประเทศญี่ปุ่นออกจะจำเจเป็นอย่างมาก โดยหลังจากตื่นนอนก็มารับประทานอาหารเช้าแบบง่ายๆ เพื่อความรวดเร็วก่อนออกจากบ้าน จึงควรตั้งนาฬิกาให้ปลุกตั้งแต่เช้า เพื่อที่จะได้มีเวลาเตรียมตัวทำสิ่งต่างๆ มากขึ้น โดยอาจมีการวางกำหนดการและเตรียมการต่างๆ ที่จำเป็นสำหรับวันรุ่งขึ้น (เช่น แผนที่ ทิศทาง ตั๋วต่างๆ เป็นต้น) เอาไว้ตั้งแต่คืนก่อนหน้า และเนื่องจากอาจไม่มีกุญแจอพาร์ตเมนต์ไว้ให้ผู้เข้าพัก จึงควรตกลงเรื่องเวลาและสถานที่นัดพบกับเจ้าของบ้านให้เรียบร้อย
สำหรับคำแนะนำอย่างสุดท้าย ผู้เขียนเองชอบพักกับเจ้าของบ้านที่เป็นคู่สามีภรรยาหรือเป็นครอบครัว เนื่องจากจะได้สัมผัสประสบการณ์ที่ลึกซึ้งและน่าพอใจมากขึ้น เพราะการสร้างมิตรไว้ทั่วโลกที่เราสามารถกลับไปพักด้วยในอนาคตหรือการรับบทเป็นเจ้าของบ้านยามที่มิตรสหายเหล่านั้นต้องการคือวัตถุประสงค์หลักของการพักแรมกับคนท้องถิ่นอย่างแท้จริง